Visie op Spel & Spelontwikkeling

De visie van de KNHB is dat het hockeyspel op een spel- en wedstrijdgerichte manier moet worden aangeleerd en verbeterd.
Onze visie op Spel & Spelontwikkeling bestaat vervolgens uit de onderdelen

a) Spelgericht trainen
b) Motorisch leren
c) Motivatie & Feedback

Deze drie onderdelen staan hieronder uitgebreid beschreven. De KNHB legt zo de kaders neer voor haar visie. Daarbij staat het leren en ontwikkelen van individuele spelers, maar ook van teams centraal.


Deze onderdelen komen in een drietal Hockeyvisie artikelen aan bod, a) Spelgericht trainen – Paul de Ruijter, b) Motorisch leren – Niels Papen en c) Motivatie & Feedback – Marjolein Roemaat.

Spelgericht trainen

Er liggen meerdere overwegingen ten grondslag aan het meer spel- en wedstrijdgericht trainen. Trainen met meer plezier en motivatie is een belangrijk motief. Tijdens het spelen worden kinderen spelvaardiger en zijn de technieken een middel om het spel te spelen. Het gaat haast vanzelf en in het maken van alle spelkeuzes komen ze ook tot eigen technische oplossingen.
Daarnaast blijkt uit recente ontwikkelingen vanuit het motorisch leren dat spelers in een spel- en wedstrijdsituatie spelcompetenter worden. De spelers komen steeds voor keuzes te staan om de situatie zelf op te lossen. Veel leerprocessen vinden daarbij onbewuster plaats. De bewegingen blijven langer hangen en dat voorkomt ook het nadenken over die bewegingen in stresssituaties tijdens de echte wedstrijd.

We zijn gewend in een training het aanleren en verbeteren van technieken los te koppelen van het spel. Ook in de opbouw van een training hebben we het over kern 1 waar de technieken centraal staan. We vergeten daarmee echter dat het om het spel hockey gaat. Wanneer je kinderen vraagt wat ze het leukste onderdeel van de training vonden, zeggen ze allemaal ‘het partijtje’.

Het is  heel goed mogelijk en ook leuker om spelenderwijs te leren hockeyen, waarbij de technieken tijdens het spel aan bod komen.

Hoofdfuncties van het spel
We gaan in het spelgericht trainen uit van de 3 hoofdfuncties van het spel, te weten: Balbezit (BB), Niet-balbezit (NBB) en Omschakeling (OS, vanuit Balwinst (BW) en Balverlies (BV)). Daarbij is er altijd sprake van Doel (D) en Richting (R).

Met Doel (D) bedoelen we dat het uiteindelijke doel van het spel is een doelpunt te scoren bij de tegenstander, of te voorkomen bij jouw team. Met Richting (R) bedoelen we dat de richting van het spelen van de bal altijd c.q. zoveel mogelijk in de richting van het doel van de tegenstander (voorwaarts) moet plaatsvinden, om uiteindelijk een doelpunt te kunnen maken.

Spelgericht trainen betekent dat er altijd sprake is van deze elementen die in het echte spel voorkomen.

Meetlat
Bij het ontwikkelen van een training leg je de meetlat van deze bovenstaande elementen naast de training. Kijk goed of er spel- en/of wedstrijdgerichte trainingsdelen verwerkt zitten in de trainingsopzet. Zit in een oefening altijd zowel BB als NBB en OS? Is er altijd sprake van Doel en Richting?! Zo ja, dan voldoet deze oefening aan de visie op Spel & Spelontwikkeling.

Hoe geef ik een spelgerichte training?
De traditionele manier van het opbouwen van een training bestaat uit een warming-up, kern 1, kern 2 en tenslotte het eindspel. Vanuit de spelgerichte benadering worden spelgerichte trainingsdelen aangeboden, waarbij alle elementen BB – NBB – OS en Doel en Richting zijn verwerkt.

Met een trainingsformulier dat aansluit op de Visie Spel & Spelontwikkeling kun je ook altijd kiezen voor een blok techniektraining, maar dit hoeft niet per se aan het begin te zitten. Bij voorkeur wordt begonnen met spelgerichte trainingsdelen en als blijkt dat technische elementen (buiten het spel om) in de ogen van de trainer moeten worden verbeterd is daar ruimte voor, om vervolgens weer in een spelgedeelte (in de context) te worden geoefend (totaal – deel – totaal). Daarbij de opmerking vanuit het motorisch leren dat technieken niet altijd via de bewuste leermethode hoeven te worden aangeleerd en verbeterd, maar dat het gebruik van onbewuste leermethoden tot meer bestendige en duurzame leerresultaten leiden, waarbij een speler onder druk niet hoeft na te denken.
Je leest hier meer over in onderstaand artikel over Spelgericht trainen.

Visie Spel & Spelontwikkeling – 3 onderdelen

Downloads

Artikelen

Terug naar de basis: het hockey DNA van Nederland

Hoe blijft Nederland aan de wereldtop? In het strategisch plan 2020 van de KNHB staat een visie voor de ‘Nederlandse speelstijl’ als volgt beschreven: snel, creatief, aanvallend hockey met een solide verdedigende basis zowel individueel…

Meer weten: Terug naar de basis: het hockey DNA van Nederland

Baseline play op links: verhoog je rendement

Hoe verbeter je het aanvalsspel van jouw team? Na een analyse van de wedstrijden van zijn team trok Rob Haantjes, trainer/coach van Nijmegen Dames 1, een duidelijke conclusie. Zijn ploeg kwam aanvallend vaak binnen over…

Meer weten: Baseline play op links: verhoog je rendement

Spelgericht trainen

Hockeyen leer je door te hockeyen De KNHB heeft als visie dat het hockeyspel op een spel- en wedstrijdgerichte manier wordt aangeleerd en verbeterd. Deze visie bestaat uit de onderdelen a) Spelgericht trainen, b) Motorisch…

Meer weten: Spelgericht trainen

Motorisch leren

Waarom wordt er gestreefd naar een ideale beweging terwijl geen enkele beweging hetzelfde is? Kan er met minder aanwijzingen meer geleerd worden? Zijn de huidige methodische en didactische principes wel zo effectief?

Bij het aanleren van motorische vaardigheden (motorisch leren) zijn de meeste trainers bekend met het traditionele trainingsmodel. Volgens dit model is de speler er bij gebaat om in de aanleerfase heel bewust bezig te zijn met techniek. Naarmate de speler meer oefent en ervaring opdoet, verloopt de uitvoering steeds meer automatisch en wordt de beweging onbewust bekwaam uitgevoerd: het gaat vanzelf, zonder daarbij echt te hoeven nadenken.

Het is echter de vraag of leren altijd via het traditionele model moet verlopen. Onderzoek naar motorisch leren sinds de jaren ‘90 heeft aangetoond dat leren niet volgens het traditionele model hoeft te verlopen. Waar voorheen het proces van bewust leren naar onbewust leren de boventoon voerde, blijkt het mogelijk te zijn om rechtstreeks onbewust te leren zonder specifieke aanwijzingen over techniek.

Spel- & Spelontwikkeling: motorisch leren
Motorisch leren vormt samen met Spelgericht trainen en Motivatie & feedback de Visie op Spel- & Spelontwikkeling van de KNHB. De KNHB is er voorstander van om zo veel mogelijk vanuit de context van het spel te trainen. Deze context behelst de drie spelfuncties Balbezit, Niet-balbezit en Omschakelen. Techniek is hierbij een middel om een spelprobleem op te lossen en geen doel op zich. Bij onbewust leren worden technische vaardigheden getraind in relatie tot het doel van het spel. Daarmee is onbewust leren een waardevolle toevoeging op de Visie op Spel- & Spelontwikkeling. Motorisch leren is de mogelijkheid om nieuwe bewegingen aan te leren en/of bestaande bewegingen te verfijnen of te veranderen als gevolg van interactie met de omgeving. Hierin zijn grofweg twee vormen te onderscheiden, namelijk bewust leren en onbewust leren.

Bewust leren en onbewust leren
De meeste trainers zijn bekend met bewust leren. Hierbij is de aandacht gericht op de uitvoering van de beweging. Spelers weten een beweging exact te omschrijven en zijn zich er bewust van wat er precies gebeurt. Een trainer kan bewust leren stimuleren door de onderdelen en aandachtspunten waaraan een beweging moet voldoen exact en stap voor stap te benoemen.
Bij onbewust leren is de aandacht gericht op het doel van de beweging. Een speler leert zonder zich bewust te zijn wat er precies gebeurt. Een trainer kan onbewust leren toepassen door de trainingssituatie zodanig te ontwerpen dat een speler gestimuleerd wordt de juiste beweging uit te voeren, zonder al te veel instructie.

Met name in wedstrijdsituaties wordt er veelal vanuit de onbewuste modus gehandeld. Als de speler achteraf gevraagd wordt om zijn actie te analyseren, geeft hij vrijwel altijd antwoord vanuit de onbewuste modus.

In onderstaand artikel staat beschreven wat motorisch leren verder inhoudt en worden o.a. nieuwe inzichten over onbewust leren toegelicht. Met trainingsvoorbeelden wordt een vertaalslag gemaakt naar de praktijk, zodat trainers en coaches met onbewust leren en tools aan de slag kunnen.

Toolkit Motorisch leren – KNHB Academie

Artikelen

Motorisch leren toegepast in het hockeyspel

Waarom wordt er gestreefd naar een ideale beweging terwijl geen enkele beweging hetzelfde is? Kan er met minder aanwijzingen meer geleerd worden? Zijn de huidige methodische en didactische principes wel zo effectief? En waarom wordt…

Meer weten: Motorisch leren toegepast in het hockeyspel

Motivatie & Feedback

Bewust omgaan met feedback is één van de tools voor onbewust (motorisch) leren.

Hoe jij als trainer/coach je spelers efficiënt kunt motiveren
Motivatie en feedback zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in de visie op Spel & Spelontwikkeling. Spelgericht trainen vindt plaats door de inzet van bewezen effectieve principes van motorisch leren en beïnvloed daarmee de motivatie van een speler. Tegelijkertijd biedt spelgericht trainen de kans om feedback zodanig (vorm) te geven dat motorisch leren optimaal mogelijk is. Bewust omgaan met feedback is een van de tools voor onbewust (motorisch) leren.

Feedback is een algemene term voor informatie die mensen ontvangen tijdens of na het uitvoeren van een motorische handeling

Feedback, mindset en motivatie
In het Hockeyvisie artikel over Motivatie & Feedback, dat je hieronder kunt lezen, wordt ingegaan op twee vormen van feedback: de intrinsieke en extrinsieke feedback. Daarnaast worden er verschillende functies van feedback beschreven, en de handvatten die er zijn er om feedback op een efficiënte en motiverende wijze toe te passen.
Ook wordt er ingegaan op het fenomeen van mindset. De mindset van een speler bepaalt in hoge mate hoe de speler zich zal ontwikkelen. Natuurlijk speelt talent wel een rol, maar de manier waarop iemand naar zijn leervermogen kijkt, beïnvloedt zijn prestaties mogelijk meer dan aangeboren talent. Er worden twee vormen van mindsets beschreven: een statische en een groeimindset, waar je in meer of mindere mate een voorkeur voor hebt.
Daarnaast worden enkele motivatietheorieën beschreven, onder andere de Zelfdeterminatietheorie (ZDT) van Ryan & Deci. In deze theorie gaat men uit van drie psychologische basisbehoeften: autonomie, competentie en sociale verbondenheid. Deze behoeften bepalen de richting en het doorzettingsvermogen van een persoon naar een bepaald doel.

Tot slot wordt er een aantal criteria beschreven waaraan feedback moet voldoen, wil deze motiverend werken. Feedback moet gepaard gaan met tips en feedback moet gericht zijn op wat iemand doet, en niet op karaktereigenschappen, uiterlijke kenmerken of mate van talent.

Artikelen

Meer weten: Bart Heuvingh: Waarom het belangrijk is om te geloven dat talent te ontwikkelen is

Teamverbinding door de kracht van kwetsbaarheid

Met vertrouwen in de basis De basis voor teamsportprestaties is vertrouwen. Vertrouwen ontstaat vooral door het delen van persoonlijke ervaringen en behoeftes. Het gaat er dus om dat teamleden bereid zijn om zich kwetsbaar op…

Meer weten: Teamverbinding door de kracht van kwetsbaarheid
Meer weten: Train the brain - Het brein verdient onze continue aandacht – Deel 2
Meer weten: Take a mental break! – de rol van mentaal herstel na inspanning

Olympische Spelen Tokio 2020: Black Sticks verslaan Oranje?!

Nieuw Zeeland: 4,6 miljoen inwoners. Oppervlakte: 8x zo groot als Nederland, verdeeld over 2 eilanden. De nationale sporten zijn vooral rugby, netball en cricket. Hockey is een ‘minor’ sport met weinig faciliteiten en sponsoring. Vanuit…

Meer weten: Olympische Spelen Tokio 2020: Black Sticks verslaan Oranje?!

Train the brain - Het brein verdient onze continue aandacht

Cognitieve vaardigheden blijken een succesindicator te zijn om de top te halen in de sport. Het is daarom goed om deze vaardigheden te ontwikkelen. Cognitieve trainingsinterventies beginnen ook in de sport hun voetsporen te verdienen.…

Meer weten: Train the brain - Het brein verdient onze continue aandacht
Meer weten: De coach van morgen maakt ‘mentale weerbaarheid’ concreet en trainbaar

Positief Coachen

Effectief begeleiden van jeugdspelers Wat zeg je vlak voor een spannende wedstrijd tegen je spelers? Wat doe je als de training voor geen meter loopt? Hoe ga je om met schreeuwende ouders langs de lijn?…

Meer weten: Positief Coachen

Zelfregulatie en videoanalyse

Een nieuwe manier van kijken en leren Videoanalyse is tegenwoordig niets nieuws en lijkt steeds normaler te worden. Het bekijken van beelden om prestaties van (jeugd)spelers te verbeteren kan echter innovatiever worden, wanneer je tijdens…

Meer weten: Zelfregulatie en videoanalyse

Help jouw hockeyers optimaal ontwikkelen met ZIPcoach

Een succesmethode voor talentontwikkeling Je werkt als trainer met jouw team aan het één op één verdedigen of het verbeteren van de samenwerking tussen jouw spelers. Je hebt oefeningen bedacht waarmee je hier specifiek op…

Meer weten: Help jouw hockeyers optimaal ontwikkelen met ZIPcoach

Prestatie én Fun? Stuur op energie!

Wietske de Ruijter werkte mee aan de totstandkoming van dit artikel. Energie van sporters is meetbaar en beïnvloedbaar….. Om tot topprestaties te komen is de focus in de (top)sport vooral gericht op de trits techniek, tactiek…

Meer weten: Prestatie én Fun? Stuur op energie!
Meer weten: Motiverende feedback: hoe jij als trainer/coach je spelers efficiënt kunt motiveren
Meer weten: De (on)mogelijkheden van beoordelen en selecteren in de hockeysport door Niels Papen

Deel deze pagina